Ignorance = bliss (en vermakelijk)

Een fenomeen dat jullie allemaal wel bekend is, en waar iedereen zich bij tijd en wijlen zelf schuldig aan maakt, heeft een officiele naam gekregen: het Dunning-Kruger effect. In het kort: des te minder verstand mensen van een bepaald onderwerp hebben, des te minder ze zich daar van bewust zijn. Niet weten dat je weinig weet, zogezegd. En dat leidt, heel paradoxaal, tot een fikse illusionele zelfoverschatting.
In het dagelijks leven zie je veel mensen Dunning-Krugeren: geen idee hebben hoe iets werkelijk zit, maar dan wel de compleet verkeerde conclusies fel gaan verdedigen op basis van handvol verkeerd geintepreteerde quotes en feiten. Het klok en de klepel verhaal. Ignorance is bliss, zoals de Engelsen zeggen. Ik zelf vind de uitdrukking “Niet gehinderd door enige kennis” het meest toepasselijk.

Mijn eigen theorie, en dat zal ongetwijfeld ook al eens onderzocht zijn, is dat het omgekeerde ook klopt. Vooral wetenschappers worden juist wel gehinderd door hun overvloedige kennis. (Mijn baas bijvoorbeeld, erg is die man, maar dat terzijde). Het komt er op neer dat als je wel veel van iets weet, je je meestal ook beseft dat er nog zoveel is dat je nog niet weet. Of dat nou waar is of niet. Bovendien weet je waar de nuances liggen, wat de knelpunten zijn en de aspecten die nog ter discussie staan.
Gelukkig heb ik daar zelf nou niet bepaald last van, maar dat moet toch eigenlijk wel vervelend zijn. Zeker in een confrontatie met een Dunning-Krugeraar. Stel je voor, je bent een klimaat-specialist, hebt jarenlang ingewikkelde sommetjes zitten doen op een stoffige universiteit, gaat de discussie aan op internet, je vertelt over zonneflux, emmissie-absorptiecoefficienten, positieve feedback en weet ik veel, en dan komt een of andere bozige Verdonk aanhanger terug met “Ja maar vroeger was het ook wel eens warm!”.

Het vervelende is dat tegenwoordig Dunning-Krugeraars veel meer impact hebben op het debat dan de deskundigen. Zoals al gezegd: ze worden immers niet gehinderd door enige kennis. Ze schreeuwen harder, ze hoeven minder lang na te denken, ze hoeven geen moeizame genuanceerde beschouwingen te houden. Plus het feit dat nuance het gewoon niet goed doet bij de gemiddelde mens. Een soundbite-je hier, een oneliner daar en de gemiddelde Elsevier lezer is al overtuigd. Laat staan iemand die zijn kennis uit louter de Metro haalt.
Op internet is enog wel wat verdieping mogelijk, maar ook daar worden de deskundige sites overschreeuwd door vage sites vol idioterie. Kleedt het een beetje mooi aan, plaatjes erbij, veel links naar aanverwante onzin en voor de niet-wetenschapper of non-ingenieur heb je dan al gauw een zweem van geloofwaardigheid gecreeerd. Een mooi voorbeeld hadden we hier in de homeopathie discussie, toen we door de voorstanders naar sites werden verwezen waar iemand die daar duidelijk de ballen verstand van heeft quantummechanica opwerpt als verklaring voor het nog altijd onbewezen waterimprint effect.

Een aanverwant verschijnsel is wat ik het omgekeerde argument van authoriteit heb gedoopt. Stel je nog even die bozige, zichzelf overschattende nietsweter voor op diens kruistocht op internet. Indien geconfronteerd met iemand die de status heeft van een echte expert, zoals bijvoorbeeld eerder genoemde klimaatwetenschapper of een medisch specialist, dan valt hij of zij vaak terug op een bepaalde rheotoriek. De expert en diens mening worden afgedaan als zijnde arrogant en daarme verdacht. De kruisridder vertrouwt liever op zijn eigen beetje kennis en zijn gezonde verstand, welke hij ruim voldoende acht om kwesties als evolutiebiologie, griep-pandemieen, alternatieve medicijnen en het broeikaseffect te beschouwen.
Dat mag op zich, maar als argument is het natuurlijk nogal vreemd: jij bent expert en dus arrogant en ik niet dus ik heb gelijk. Vandaar: het argument van omgekeerde authoriteit. Met de ironische kantekening dat hier Dunning en Kruger weer om de hoek komen kijken: de nietsweter achter zijn beeldschermpje lijdt aan ernstige illusionele zelfoverschatting en meent het beter te weten dan al die mensen die jaren op een onderwerp hebben gestudeerd. Wie is er dan arrogant, vraag je je af?

Dit klinkt allemaal een beetje stom en vaag en dat is het ook, maar je ziet het heel vaak als je erop let. Laat ik afsluiten met een concreet voorbeeld: de nep-controverse over inentingen. Gelukkig is dat in Nederland niet zo’n topic, maar hier in de UK en in de USA wel. Geloof het of niet, maar er zijn mensen die denken dat inentingen tegen kinderziektes autisme kunnen veroorzaken! Hoe dat zover heeft kunnen komen is een lang verhaal, maar het is waanzin ten top. Nu heeft een of andere idioot een website opgezet voor bezorgde ouders, zogenaamd om ze eerlijk over de controverse te informeren maar eigenlijk gewoon om ze te overtuigen hun kinderen niet in te laten enten. Met alle rampzalige gevolgen van dien.
Deze kerel (of misschien wel een vrouw) is in discussies vescheidene malen verwoest door medische experts. Maar daar laat ie zich allerminst door uit het veld slaan. Hij heeft immers een hele sterke troef in handen. Juist ja: het argument van omgekeerde authoriteit:

“I’m not intellectually intimidated by any of these jokers. Their degrees mean zippo to me, because I knew plenty of knuckleheads in college who went on to be doctors, and they’re still knuckleheads (I also knew plenty of great, smart guys who went on to be doctors and they’re still great, smart guys).

I chose a different path and went into the business world. In the business world, having a degree from a great college or business school gets you your first job, and not much else. There are plenty of Harvard Business School grads who have bankrupted companies and gone to jail, and plenty of high school drop-outs who are multi-millionaires. Brains and street-smarts win, not degrees, arrogance, or entitlement. ”

Nog een sappig detail: deze man heeft dit hele circus opgezet met Jim Carrey (ja, DIE Jim Carrey) en zijn vriendin Jenna McCartney. Kan je het je voorstellen? Een louche zakenman, een komiek en een Playmate die medisch advies geven over besmettelijke kinderziektes! Daar moet toch haast wel een wet tegen te vinden zijn …

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s